Avrupa İslama Katılmaya Muhtaçtır

[BaRLa]

MÜSLÜMANLAR AVRUPA’YA HÂKİM OLARAK GİRMİŞLERDİR
Bu bahis de çok manidar ve geçmişte müslüman*ların Avrupayla münasebetlerini ortaya koyması bakı*mından çok dikkat çekicidir:

«Fenikeliler Avrupa’ya tüccar, Yahudiler Avrupa’ya mül*teci veya esir olarak girdikleri halde; Müslümanlar Avrupa’ya hâkim olarak girmişler ve bu Müslümanlar, Kur’an yardı*mıyla Avrupa’ya irfan meş’ale*sini[179] taşımışlardır.

Filhakika Müslümanlar garblılara ve şarklılara felsefe, tıp, heyet, şiir öğretmişlerdir. Yunan'ın ölü dimağına ve ölü irfanına hayat vermişler, bütün dünyayı cehalet karanlıkları ihata etmişken her tarafa nur ifaza eylemişler ve bu itibarla bu insanlar ulûm-u cedidenin temellerini atmışlardır." (Musevî âlimlerinden Emanoil Düeş, İngilizce "Kuvarterli Revyo" mecmuasının 254'üncü numarasında "İslâmiyet" serlevhasıyla yazdığı makaleden)» (Nur Çeşmesi sh: 188)

Avrupaya mâl edilen, beşerin faydalandığı iyilikler hakkında bir tes*bit:

«Bunu da inkâr etmem, medeniyette vardır mehâ*sin-i ke*sire.[180] Lâkin, onlar değildir ne Nasrâniyet[181] malı, ne Avrupa icadı,

Ne şu asrın san’atı. Belki umum malıdır. Telâ*huk‑u efkâr*dan,[182] semâvî şerâyiden,[183] hem hâcât-ı fıtrîden,[184] hususî şer-i Ahmedî,[185]

İslâmî inkılâptan neş’et eden[186] bir maldır. Kimse temel*lük etmez.[187] (Sözler sh: 714)

Avrupanın İslâm dininden istifade ettiğini beyan eden bahis:

«Filhakika[188] bu âlî din; Avrupa’ya, dünyanın imarkâ*rane inkişafı için lâzım olan en esaslı kaynakları temin et*miştir...

İslâmiyet, yeryüzünden kalkacak ve bu suretle hiçbir Müslüman kalmayacak olursa, barışı devam ettirmeye imkân kalır mı? Hâyır.. buna imkân yoktur!

Gaston Care » (İşarat-ül İ’caz sh: 221)

«Kesb-i medeniyette[189] Japonlara iktida bize lâzımdır ki; onlar Avrupa’dan mehasin-i medeniyeti[190] al*makla bera*ber, her kavmin mâye-i bekası[191] olan âdât-ı milliyelerini[192] mu*hafaza ettiler.» (Divan-ı Harb-i Örfi sh: 72)

[BaRLa]

YAHUDİ VE HRİSTİYANLARLA DOSTLUK MESELESİ
Nazar-ı dikkate alınması gereken bir önemli husus da şudur ki, Bediüzzaman Hazretlerinin beyanlarında zaman mefhumu dikkate alınmalıdır. Gerçi Risale-i Nurun meseleleri, Kur’an tefsiri olmak ha*sebiyle bütün zamanlara bakan yönleri vardır. Fakat mesela devletin dini, Din-i İslâm iken ve devlet İslâm toplumunu harici ve dahili, maddî ve manevî tehlikelerden korurken söylenen sözler ve yapılan tavsi*yeler, Kur’anın iktidar yönünden koruyucusu yokken ve İslâm cemiyeti, bütün âlem-i küfrün ve sefahatin hücumuna açıkken uygu*lanmaya kalkışılırsa ortaya çok acib garabetler çıkar.

Ve hattâ bilerek veya bilmeyerek, Üstad Bediüzzaman Hazretleri ve Risale-i Nur Külliyatı hakkında su-i zanlara sebebiyet verilebilir.

Bu gelen bahiste ll.Meşrutiyet sonrası, Üstad Hazretleri, 1911 yılında, devletin başka din mensublarıyla münasebet ve dostluk meselesi üzerine der ki:

«S – Yahudi ve Nasara ile muhabbetten Kur’ân’*da nehiy vardır. [193] «š@«[¬7²:«! |«*@«MÅX7!ö«:ö«(x*Z«[²7!ö!:*H¬FÅB«#ö«ž Bu*nunla beraber nasıl dost olunuz dersiniz?

C – Evvelâ: Delil kat’iyyü’l-metîn[194] olduğu gibi, kat’iy*yü’d-delâlet [195]olmak gerektir. Halbuki tevil ve ihtimalin mecâli vardır. Zira, nehy-i Kur’ânî âmm[196] değildir, mutlaktır.[197] Mutlak ise, takyid olunabilir. Zaman bir büyük müfessirdir; kay*dını izhar etse, itiraz olunmaz. Hem de hüküm müştak üzerine olsa,[198] me’haz-ı iştikakı,[199] illet-i hüküm gösterir.[200] De*mek bu nehiy, Yahudi ve Nasara ile Yahudiyet ve Nasraniyet olan ayineleri hasebiyledir.

Hem de bir adam zâtı için sevilmez. Belki mu*habbet, sıfat veya san’atı içindir. Öyleyse herbir Müslümanın herbir sıfatı Müslüman olması lâzım olmadığı gibi, herbir kâfirin dahi bütün sıfat ve san’atları kâfir olmak lâzım gelmez. Binaenaleyh, Müslüman olan bir sıfatı veya bir san’atı, istihsan etmekle[201] iktibas etmek neden câiz olmasın? Ehl-i kitaptan bir haremin olsa elbette seveceksin![202]

Saniyen: Zaman-ı Saadette bir inkılâb-ı azîm-i dinî vü*cuda geldi.[203] Bütün ezhânı[204] nokta-i dine çe*virdiğinden, bütün muhabbet ve adaveti[205] o nok*tada toplayıp muhabbet ve adavet ederlerdi. Onun için, gayr-ı müslimlere olan muhabbetten nifak kokusu geliyordu. Lâkin, şimdi âlemdeki bir inkılâb-ı acîb-i me*denî ve dünyevîdir. Bütün ez*hânı zapt ve bütün ukulü meşgul eden nokta-i medeniyet, terakki ve dünyadır. Zaten onların ek*se*risi, dinlerine o kadar mukayyed değildirler.[206] Bi*naenaleyh, onlarla dost olmamız, medeniyet ve terakkilerini istihsan ile ikti*bas etmektir.[207] Ve her saadet-i dünyeviyenin esası olan âsâyişi muhafa*zadır. İşte bu dostluk, kat’iyen nehy-i Kur’ânîde dahil de*ğildir.» (Münazarat sh: 31)

Bu bahiste de görülüyor ki, İslâm hakimiyetinde başka din mensupları ile münasebetler kurulabilir. Onlarla Hrıstiyanlık ve Yahudilik yönlerinden etkilenme*den, teknik imkanlar noktasında irtibatlar olabilir. Risale-i Nur Külliyatında çokça bahsedilen, «Asr-ı Saadet'ten şimdiye kadar hiçbir tarih bize göstermiyor ki; bir Müslümanın muhakeme-i akliye ile ve delil-i yakînî ile ve İslâmiyete tercih etmekle eski ve yeni ayrı bir dine girdiğini tarih göstermiyor.» şeklindeki beyandan, bir Müslümanın, Avrupa birli*ğiyle ve içiçe olacak hayattan dolayı Hırıstiyan veya Yahudi ola*cağı düşünülemez. Fakat esas tehlike, Süfyaniyetin darbeleriyle sar*sılmış ve dini bağları iyice zayıflamış ekseriyetin, sefahet ve ibadetsizlik yüzünden hayat-ı ebediyeleri mahvolmasıdır. Ayrıca, Müslümanın dünya hayatı noktasında İttihad-ı İslâm fikri, hayale dahi getirilmemeye çalışılıyor.

[BaRLa]

İSLÂM-İSEVÎ İTTİFAKININ ZAMANI VE ŞARTLARI

Risale-i Nur Külliyatında çokça bahsedilen “Müslüman İsevîleri.. hakiki İsevîlik dini... İsevî ruhani*leri... Nasara mü’minleri... vs” gibi tabirleri dikkatli okumak gerekir. O cemiyetin özelliklerini iyi bil*mek ve gelişen bir harekette o vasıflar var mı? yok mu? bakmak lazım.

Bu meselelerden nü*mune olarak aldığımız bahiste, Bediüzzaman Hazretleri der ki:

«Âlem-i insaniyette inkâr-ı ulûhiyet niyetiyle[208] medeni*yet ve mukaddesât-ı beşeriyeyi zîrüzeber eden[209] Deccal komi*tesini, Hazret-i İsâ Aleyhisse*lâmın din-i hakikîsini[210] İslâmiyetin hakikatiyle[211] bir*leştirmeye çalışan ha*mi*yetkâr ve fedakâr bir İsevî cemaati namı altında ve “Müslüman İsevîleri” ünvanına lâyık bir cemiyet, o Deccal komitesini, Hazret-i İsâ Aleyhisselâmın riyaseti al*tında öldü*recek ve dağıtacak, beşeri inkâr-ı ulûhiyetten kur*taracak.» (Mektubat sh: 441)

1946 veya 47 de yazılmış bir mektubunda Üstad Bediüzzaman Hazretleri, İkinci Dünya Harbi son*rası şekillenen yeni dünya düzeni hak*kında endişe ve ümidi beraber taşıdığını bildirir:

«Yalnız ehemmiyetli bir endişe ve bir tesellî kal*bime ge*liyor ki:

Bu geniş boğuşmaların neticesinde, eski Harb-i Umumîden[212] çıkan zarardan daha büyük bir zarar, medeniyetin istinadı, menbaı[213] olan Avrupa’da, Decca*lâne[214] bir vahşet doğurmasıdır. Bu endişeyi tesellîye medar, âlem-i İslâmın tam intibahiyle[215] ve Yeni Dünyanın,[216] Hıristiyanlığın hakikî dinini düs*tur-u hareket ittihaz etme*siyle ve âlem-i İslâmla ittifak etmesi ve İncil, Kur’ân’a ittihad edip tâbi olması, o dehşetli gelecek iki ce*reyana karşı se*mâvî bir muavenetle[217] dayanıp inşaallah galebe eder. (Emirdağ Lâhikası-l sh: 58)

Bu beyanda açıkça görüldüğü gibi, Avrupa’dan doğacak in*sanlık dışı uygulamalara karşı, İslâm-Hırıstiyan beraberliğinin şartla*rı;

a) Müslümanların tam uyanması,

b) Yeni Dünya’nın (Amerika’nın) gerçek Hrıstiyanlığı esas alması,

c) İslâm Birliğiyle beraber hareket etmek için anlaşmalar yapması,

d) İncil’in de esaslarını içine alan Kur’an’ın hakim olması,

gibi şartları gerektiren kaideler nazara alınmazsa meselenin hakikatı anlaşılamaz.





--------------------------------------------------------------------------------

[1] (Mi: 756-1031) Emevîlein Afrikadan Avrupa'ya geçip şimdiki Portekiz ve İspanya'da kurdukları İslâmî devletin bir ismidir. Bunlara Endülüs Emevileri denir. El-Dahil (muhacir) lâkabiyle mâruf Abdurrahmandan itibaren III. Hişamla sona ermek üzere 16 halife gelip geçmiştir. Avrupalıların ilim tahsili için Endülüse akın akın gittikleri tarihin kaydettiği bir hadisedir.

[2] fiilimizle, yaptıklarımız ve yaşayışımızla göstersek

[3] dahil olacaklar

[4] başka din mensupları

[5] bölük bölük, gruplar halinde

[6] insanlık dünyasında

[7] iki büyük akım ve biribirini takip eden iki düşünce sistemi

[8] din ve peygamberlerin yolu, onların getirdiği inanç ve yaşayış sistemi

[9] dinden kopuk felsefe ve beşerî düşünce sistemi

[10] biribirine zıtlaşmayıp uyum içinde olup destek olmuşsa

[11] felsefî düşünce dindarlaşmışsa

[12] iyilikler ve hayırlar, peygamberlerin gösterdiği yol ve din

[13] kötülükler, sapıklıklar dine dayanmayan beşerî düşünce sisteminin

[14] toplanmıştır

[15] doğudaki göçebe aşiretlere 1910’larda yaptığı seyahatlerdeki günlerde

[16] şimdi yaşanan Batı medeniyeti

[17] Allah tarafından gönderilen kitapların esaslarına aykırı

[18] üstün

[19] insanca yaşamada güdülmesi gereken doğru gaye

[20] çalışma

[21] kötü ve aşırı tüketimle

[22] başkalarına bulaşmasına ve yayılmasına

[23] şimdi bir milyarı bulan İslâm dünyasının tam uyanıklığıyla

[24] müslümanların kendi kudsî anayasalarıyla (yani Kur’an ve Sünnet prensipleriyle)

[25] İslâmiyet insanların hem dünya hem ahiret mutluklarını temin edeceğini

[26] İslâm medeniyetinin iyilikleri üstün geleceğini

[27] meşru yolun dışında

[28] çoğunlukla arzusunun zıddıyla

[29] dine aykırı düşen

[30] karşılığı

[31] düşmanlığıdır

[32] dinden kopuk bilginleri, filozofları

[33] bilgisiz, cahil

[34] ölçüsüz ve mantıksız konuşan boşboğazların

[35] bilgide üstün dereceli olup söz sahibi olan bilginlere

[36] büyük din bilginlerinin bir mesele hakkında fikir birliğinde olmalarıdır ki

[37] etrafa gerçekleri yayan manevî güneşten

[38] ay gibi parlak, gerçekten habersiz kalmış

[39] haddini aşmış

[40] Kaside-i Bürde’den alınmış bir cümle bu.

[41] Avrupalıların anlayış ve yaşayışlarına taparcasına bağlı, avrupa hayranı

[42] dinimizin, yasak olan birşeye zorlanma halinde, kişiyi sorumlu tutmaması yoluna

[43] kanun yoluyla yapılan baskı yönünden

[44] dinin yasağını işlemeye zorlanmayı dinlemeyip, dine uygun olan günahlardan uzak kalarak yaşama yönünden

[45] batıl düşünce, sapıklıklar

[46] gerileme, düşme

[47] çokluğundan israf etmektir ve kıymetini bilmemektir

[48] uyanıklık

[49] iki yüzlü yapmacık ve gösterişten ibaret hareketlerdir

[50] akıllılık

[51] insanları kandırmaya yönelik şeytanca gizli hilelerdir

[52] insan hakları, hümanizma

[53] insanî hayatı hayvanî hayata çevirmektir

[54] çağımızdaki Avrupa medeniyeti

[55] uğursuz medeniyet

[56] Bakara Sûresi, 2:30.

[57] Avrupalılarda görülen iyilikler ve bizdeki kötülüklerle

[58] geniş insan dünyasının düşünce ve yardımlaşmasının meyve*lerini

[59] bir kişinin çalışmasından meydana gelen neticeyle

[60] aldatıcı sözlerle, söz cambazlığıyla

[61] alçalış ve gerilemeyi

[62] aşırı bağlılık ve hayranlık

[63] derin, şiddetli bir nefret ve beğenmemezlik

[64] devrimcilik düşüncesi ve yıkma isteği

[65] isyan edercesine kötüleme ve iftira etme

[66] şeref kırıcı tarz

[67] acıma duygusu yerine hakaret ve küçümseme isteğini öne geçirme

[68] sevgiyle kendine çekme yerine nefret duygusu

[69] sevgi isteği yerine hafife alıp aşağılama isteği

[70] saygı duyma yerine cahillikle suçlama isteği

[71] acıma ve hürmet yerine büyüklük taslama isteği

[72] fedakârlık ahlâkı yerine ferdiyetçilik ve kendini kurtarma meyli

[73] hayasız bir Avrupa kadının üstüne giymesini güzel bulduğu, beğendiği

[74] manevî değerleri koruma isteği ise

[75] çanak yalayıcılar

[76] manevî hastalıklı mesleğinde ve sakat düşünce ve yaşayış yolunda

[77] kafirlikle suçlanacaktı

[78] ne yazık ki

[79] canlandıran hayat düğümü, çekirdeklerde saklı canlılığın ve gelişmenin özlerinden

[80] parlak konuşma isteği, edebiyat yapma düşüncesi

[81] aşırı giden, ahlak ve terbiye kuralı tanımaz şekilde ve kendini beğenircesine

[82] tenkid düşüncesi ve küçümseyip hakaret etme isteği

[83] Hucurât Sûresi, 49:12.

[84] tenkitle gizlice iliştirmelerini

[85] çanak yalayıcıların

[86] aşağılamaları

[87] beraber

[88] neticesiz ve faydasız zekilik ve akıllılık

[89] körükörüne bağlılığın

[90] taklitçilerinde

[91] üstünkörü ve düşünce yönü ile derinliği olmayan

[92] uyutarak aşılar

[93] duymazcasına (işin hakikatını araştırmadan)

[94] Avrupanın aşıladığı fikriyatı yerine getiririz

[95] şuursuz ve akılsız vasıta

[96] müslümanlar içinde yaşayan sapık guruplar

[97] zararlı azınlık

[98] dinle ilgisiz kalarak veya ciddiye almayarak

[99] dine aykırı adetler getirerek

[100] İslâm toplumunun içinde

[101] “Bu servet, bilgim sayesinde bana verilmiştir.” Ka*sas Sûresi, 28:78.

[102] alçak ve ahlaksız Avrupa medeniyetine

[103] Paris’in bir banliyösü (uzak mahallesi) olan Sevr’de Avrupa itilaf devletleri ile mağlup Osmanlı devleti arasında 1920 yılında yapılan antlaşmayla

[104] İslâm Dünyasını esaret altına almaları ve Hilafet merkezi olan Osmanlı İmparatorluğunu parçalamalarına

[105] İkinci Dünya Harbinde Avrupa’nın başına gelen bela ve milyonlarca insanın katledilmesi ve mühim merkezî başkentlerinin yerlebir edilmesiyle

[106] medeniyetin zevklerini

[107] baskı altında tutma

[108] sürekli

[109] baskı yönetimine baş eğdirmekmiş

[110] zenginliğe

[111] zamanında

[112] sapıklık seline yani hücumuna

[113] sömürgeler bakanı (Gladstone)

[114] memleketimizdeki dine aykırı yapılan hareketleri

[115] dinsizlikte inatçı

[116] Nisâ Sûresi, 4:11.

[117] Nisâ Sûresi, 4:176.

[118] Nisâ Sûresi, 4:3.

[119] biriken

[120] Al-i İmran Sû*resi, 3:7

[121] son asırlardaki din büyüklerinin

[122] Alâk Sûresi, 96:6.

[123] Tevbe Sûresi, 9:32.

[124] dini ve milleti üstün derecede koruma gayretinde olanlar

[125] miladi 1908 yılında

[126] Paris’in bir banliyösü (uzak mahallesi) olan Sevr’de Avrupa itilaf devletleri ile mağlup Osmanlı devleti arasında 1920 yılında yapılan antlaşmada

[127] islâm aleyhindeki düşüncelerini uygulamaya koymak

[128] Risale-i Nur Külliyatının başlangıcı olan İşarat-ül İ’caz eseri 1918 de neşredildi

[129] planlı şekilde söndürmeye

[130] ayetin sarih manası değil işaret yoluyla manası

[131] 1877 miladi yılında Rusların İslâm dünyasına hücumu olan Osmanlı Rus uğursuz harbi

[132] geçici

[133] işaretle

[134] Âhirzaman fitnesini önlemekle Allah tarafından görevli olan çok büyük din bilgini

[135] Bir damla su denizin varlığına işaret eder.

* Bediüzzaman’a zurafâdan biri, birgün, irfanıyla mü*tenasip bir esvap giymesi lüzumundan bahseder. Müşa*rün ileyh de: “Siz Avusturya’ya güya boykot yapıyorsu*nuz; hem onun gönderdiği kalpakları giyiyorsu*nuz. Ben ise bütün Avrupa’ya boykot yapıyorum. Onun için yalnız memleketimin maddî ve mânevî mamulâtını giyiyorum” buyurmuştur. (Divan-ı Harb-i Örfi sh: 15)

[136] karışık

[137] ekonomik savaş

[138] nihayetsiz değerini

[139] çok kusurlu kulu

[140] atılan

[141] burada belirtilen Deccal, İslâm deccalidir

[142] Kur’an hizmetkarı Bediüzzaman Hazretleri

[143] teknik ilerlemede

[144] cevap veremeyecek hale getiren

[145] akar su

[146] yerle bir

[147] Peygamberimizin (asm) gelmesinden evvelki cahiliye devrinde yaşayanların

[148] resim ve heykellere tapıcılığın

[149] meydana çıkması ve neşredilmesi

[150] tam serbest neşredilmesi

[151] Türkiye dışındaki İslâm dünyasında

[152] Avrupaî hayatı yaygınlaştırma düşüncesinde

[153] 1950 öncesi başlayan ve Demokratlar devrinde de devam eden mahkemeden beraat beklenirken ileri bir tarihe bırakılması

[154] yanlış düşünceleri giderir

[155] İngiliz sömurgeler bakanı

[156] hükmümüz, kontrolümüz

[157] gözden düşürmeliyiz

[158] yardım diledim

[159] din ve fen ilimlerinin berabar okutulduğu İslâm Üniversitesi düşüncesiyle

[160] sınırsız baskı ve sapık düşüncelerin neticesi olan yıkılıştan

[161] İslâm milletlerinin arasındaki

[162] kardeşliği geliştirmeye

[163] iman kardeşliğine kuvvetli imanla

[164] çürütememesidir

[165] müsbet ilimler (fen ilimleri)

[166] din ilimleri

[167] iman esasları ve İslâmın şartlarıyla

[168] verilen haberin iki tarafı

[169] İslâm gelenek ve ananelerine aykırı

[170] yabancıların geleneklerini ve kültürlerini almak

[171] dalga dalga

[172] gerçeği araştırarak bulan üstün zeka sahipleri

[173] 13. Söz’ün ikinci makamının zeyli’deki bahis

[174] Demokrat hükümetlerin

[175] Kur’an esaslarına

[176] arkasındaki büyük destek kuvveti

[177] İslâm Birliği

[178] araştırıcı akımlar, guruplar

[179] ilim ve tecrübe ışığını

[180] çok güzellikler

[181] Hırıstiyanlığın

[182] fikirlerin birbirine eklenmesi,bilgi birikiminden

[183] Allah’dan gelen bütün şeriat kitaplarından

[184] yaratılıştan gelen ihtiyaçlardan

[185] özellikle İslâm, Hz. Muhammed’in (a.s.m) getirdiği dinden

[186] İslâmın gelmesiyle dünyanın şeklinin değişmesinden kaynak*lanan

[187] kimse sahiplenemez

[188] gerçekten

[189] medeniyetin imkanlarını elde etmeye çalışmada

[190] medeniyetin insanlığa faydalı teknik ve ilimleri

[191] devamlılığın mayası

[192] milli değerlerini, tarihi geleneklerini

[193] Mâ*ide Sûresi, 5:51.

[194] metnin sağlam olması şart

[195] metnin manası, belli bir hükme delaleti de kesin

[196] Kur’an’daki yasaklama umuma ait

[197] zaman, mekân ve şartlar itibariyle tasarruf kaldırır. Yani mânâ ve hükümce kat’î ve belirli veya sınırlı değildir.

[198] bir gramer kaidesi ki, (tettehızü) (ahaze) kökünden türemiştir

[199] böyle türeme kelimelerin hükme kaynak olması halinde

[200] hükmün illetini, yani esas sebebini, yani Yahudilik ve Nasranilik, yani şahıs değil sıfat murad ediliyor. Yani Yahudi ve Nasrani (Hrıstiyan) mesleğini dost veya reis edinmeyiniz demektir

[201] güzel görmekle

[202] yani zevciyet yönünden seveceksin, gayr-ı müslimliği sıfatiyle değil

[203] asr-ı saadette büyük bir dinî değişim oldu, İslamiyet meydana çıktı

[204] zihinleri, düşünceleri

[205] sevgi ve düşmanlık

[206] Hırıstiyanlar ve Yahudiler dinlerine çok bağlı değiller

[207] sahib oldukları ileri teknik imkanları, güzel bularak almaktır

[208] Allah’ı inkar isteğiyle

[209] insanî ve kudsî değerleri yerlebir eden

[210] Hırıstiyanlığın ilk orjinal şeklini

[211] altı imanın esası ve İslâmın beş şartının bütünüyle, Allah’ın (c.c.) birliği ve benzeri olmadığı gerçeğiyle

[212] Birinci Dünya Harbinden

[213] dayanağı ve kaynağı

[214] deccalin yaptığı işlere uygun

[215] tam uyanmasıyla

[216] yeni dünya Amerika kıt’ası demektir

[217] Allah’ın yardımıyla