Konu: BIOS tanım

BIOS tanım
İçindekiler

1. Bios Nedir ?
2. Temel Bilgiler
3. BIOS Sürümleri
4. BIOS’a Erişim
5. BIOS Ayarlarını Değiştirmek
6. BIOS Oturumunu Kapatmak
7. Açılış Aygıtı Önceliğini Belirlemek
8. USB 2.0 Desteğini Etkinleştirin
9. USB Aygıtlarla İlgili Sorunları Çözmek
10. Elektrik Kesintilerinden Sonra Bilgisayar Ne Yapsın?
11. Sisteminizin Sağlık Durumu
12. Fan Sorunlarıyla Mücadele
13. Sistem Çökmelerini Önlemek
14. Açılış Sırasında Power-on Self-Test (POST) Sonuçlarını Göster
15. Bilgisayarınızı İki Kat Hızlı Açın
16. Doğru Ekran Kartıyla Başlamak
17. Modası Geçmiş Ekran Kartı Ayarlarını İptal Edin
18. Doku Belleğini Kurun
19. Saat Hızı Ayarlarını Değiştirin
20. AGP Saat Hızını Arttırmak
21. AGP Voltaj Seviyesini Arttırın
22. İşlemci Önbelleklerini Etkinleştirin
23. Astarhackz.comstarhackz.comsta rhackz.com Seçeneğini Açın
24. Burst Mode Ayarını Etkinleştirin
25. Bus Mastering Ayarını Etkinleştirin
26. RAM Zamanlamalarını Değiştirin
27. RAS-to-CAS Gecikme Değerini Düşürün
28. CAS Gecikmesini Düşürün
29. Bellek Yükleme Zamanını Düşürün
30. Bir Sonraki Bellek Erişimi İçin Beklenilen Süreyi Kısaltın
31. Bellek Zamanlamalarını Okuyun
32. RAM Giriş Gerilimi Seviyesini Arttırın
33. Anakart Ses Yongasını Devre Dışı Bırakın
34. Oyun Girişini Devre Dışı Bırakın
35. Tümleşik LAN İşlevlerini Devre Dışı Bırakın
36. Gereksiz Girişleri Kapatın
37. Firewire Girişini İptal Edin
38. BIOS Güncelleme
39. Yeni BIOS’u Yüklemek
40. BIOS Sürümlerini Arşivlemek
41. Güncelleme Kurulumunu Deneyin
42. Güncelleme Disketi Hazırlamak
43. BIOS’u Disketten Güncelleyin
44. DOS Altında BIOS Güncellemesi
45. Yeni BIOS’un Yüklenmesi
46.BIOS Altın Kuralları


1. Bios Nedir?
Basic
Input Output System (Temel Giriş Çıkış Sistemi) veya diğer adıyla BIOS
anakartınızın üzerinde bulunan küçük bir EEPROM bellek üzerinde
bulunur. Bir çeşit sadece okunabilir bellek türüdür fakat doğru ayarlar
ve araçlar kullanıldığında üzerinde değişiklik yapılabilir. Bilgisayar
açılırken anakarta takılı olan işlemci ilk iş olarak BIOS üzerinde
bulunana yazılımı çalıştırır.

Eğer sisteminiz açılırken çok
yavaşlıyorsa, Windows çakılıyorsa veya bazı donanımlar sorun
çıkarıyorsa bunların nedeni büyük ihtimalle yanlış yapılmış BIOS
ayarlarıdır. Bu yazıda bilgisayarınızın daha hızlı ve daha iyi
çalışması için ayar kutusunu nasıl oynayabileceğinizi anlatacağız.

“Temel Bilgiler” başlığı altında BIOS hakkında gerekli olan temel
bilgileri vereceğiz. Burada BIOS’un ne olduğunu, ona nasıl
erişebileceğinizi ve ayarlar arasında güvenli bir şekilde nasıl
gezinebileceğinizi öğreneceksiniz. “Önemli Ayarlar” başlığında her
kullanıcının bilmesi gereken bazı önemli BIOS seçenekleri hakkında
bilgi vermeye çalışacağız. Deneyimli kullanıcılar isterlerse, gizli
seçeneklerin ve bunların nasıl etkinleştirileceği, bazı dar boğazların
nasıl giderilebileceği ve sisteme yük olan fazlıkların nasıl
temizlenebileceği gibi bilgilerin bulunduğu, “BIOS İnce Ayar” bölümüne
atlayabilirler.


2. Temel Bilgiler

İşlemci tarafından ilk çalıştırılan yazılım olarak BIOS, işlemciyi
anakart üzerinde bulunan diğer temel bileşenlerle tanıştırır ve BIOS
kodunun işi bittiğinde işlemcinin hangi yazılımı çalıştıracağını
söyler. Temel bir kural olarak BIOS, açılış aygıtı (bu aygıt disket,
CD-ROM, DVD veya sabit disk olabilir) üzerindeki açılış bölümüne (boot
sector) erişir. Açılış bölümü üzerinde bulunan bir çeşit açılış
yöneticisi çalışır ve bilgisayarın temel işletim sistemini (Windows
veya Linux gibi) yüklemeye başlar.

Açılış işlemi bittikten
sonra BIOS’un gündelik işlerinin bittiğini söylemek yanlış olur. Bir
bilgisayar üzerindeki donanımlara erişilmesi işlemlerinin çoğu işletim
sisteminin BIOS’a erişmesiyle başlar, daha sonra BIOS işletim sistemi
yerine hedef donanıma ulaşır.



3. BIOS Sürümleri

Her anakart, üzerinde bulunan bileşenleri düzgün çalıştırabilmesi için
kendine has bir BIOS’a sahiptir. BIOS yazılımlarının en çok kullanılan
temeli iki farklı biçime sahip olan Phoenix Awar BIOS’a dayanır. Bunun
dışında American Megatrends Inc. (AMI) BIOS’u kullanan bilgisayarlar
görmeniz de mümkündür.

BIOS menüsünün yapısı ve seçeneklerin
adlandırılması üreticiden üreticiye farklılıklar gösterebilir. Hatta
bir birinin devamı olan iki anakartın BIOS menüsü arasında da büyük ya
da küçük farklılıklar olabiliyor. Bu durum yüzünden bütün insanların
kullandığı bilgisayarlar için kesin BIOS kılavuzları yazamıyoruz. Yine
de Phoenix Award BIOS üzerinde aşağıdaki açıklamalara benzer seçenekler
bulmanız mümkün. Eğer bazı ayarları bilgisayarınızın BIOS menüsünde
bulamıyorsanız sinirlenmeyin - ilgili işlevi veya yeteneği
bilgisayarınızın BIOS’u desteklemiyor olabilir.


4. BIOS’a Erişim

Açılış sırasında BIOS, sisteminizde bulunan donanım bileşenlerini
denetlerken, kullanılabilir belleği sayarken ve sabit diskleri (diğer
depolama aygıtlarını da) bulurken klavyenizde bulunan özel bir tuşa
basarak BIOS ayar sayfasına erişebilirsiniz. Genellikle bu işlem [Del]
tuşuna basarak yapılır ancak [F2] gibi diğer tuşlar da olabilir. Açılış
sırasında ekranda beliren yazılara dikkat edin: Çoğu BIOS ekranın alt
taraflarında “” benzeri bir yazıyla ayarlara nasıl erişileceğini
gösterir. Eğer bütün yöntemleri deneyip yine de başarılı olamadıysanız
bilgisayarınızın veya anakartınızın kullanma kılavuzuna bakabilirsiniz.
Bilgisayar açılmaya başladığı anda bu tuşa bir ya da iki saniye
basmanız yeterli olacaktır.

Her şey olması gerektiği gibi
çalışırsa BIOS bellek miktarını saymayı bitirecek ve ana BIOS menüsünü
açacaktır. Eğer beklenilen ekran gelmediyse bilgisayarınızı yeniden
başlatıp farklı bir tuşu deneyebilirsiniz. Örneğin, pek çok taşınabilir
bilgisayar [F1] veya [Esc] tuşunu kullanır. Bazen de [F2], [F10] veya
[Alt+F1] tuşlarını denemek gerekebilir.

8. USB 2.0 Desteğini Etkinleştirin

USB: Hizmet Paketi 2 yüklü Windows XP kullanıcıları “USB 2.0
Controller” seçeneğini ekran görüntüsü E’de görüldüğü gibi etkin hale
getirebilirler.

Pek çok anakartta “USB Controller”
seçeneği sadece USB 1.1 etkin olacak şekilde ayarlanmıştır. Bu durumun
temel nedeni Windows XP’nin kendisidir, eski sürüm Hizmet Paketleri
(Service Pack) USB 2.0 desteği sunmazlar. Aşağıdaki BIOS ayarı bu
desteği açabilmenize olanak sağlar.

Bunu yapmak için ilgili
seçeneği “Enabled” veya “V1.1+V2.0″ şeklinde ayarlamanız gerekir. Bu
seçeneği kullanmak için Windows XP’nize en azından Hizmet Paketi 1′in
kurulmuş olması gerekir.


9. USB Aygıtlarla İlgili Sorunları Çözmek

Bazı bellek çubukları, flaş sürücüler, bellek çubuğu işlevi olan ***
çalıcılar ve USB sabit diskler elektriği USB aracılığıyla alırlar. Eğer
yeterli güç verilemezse alet çalışmayabilir. Bu yüzden USB arayüzünün
takılı olan aygıtlara yeterli miktarda güç sağlayabildiğinden emin
olmalısınız.

BIOS ayarları arasında “USB 2.0 HS Reference
Voltage” isminde bir seçenek olup olmadığına bakın. Eğer böyle bir ayar
varsa karşısındaki seneği “Low” veya “Medium” yerine “High” veya
“Maximum” olarak değiştirin.


10. Elektrik Kesintilerinden Sonra Bilgisayar Ne Yapsın?

“Power Management” menüsü altında elektrik kesintilerinden sonra
bilgisayarın nasıl bir tepki vereceğini ayarlayan bir seçenek vardır.
“AC Power Loss Restart” veya “Restore on AC Power Loss” seçenekleri
sayesinde elektrik kesilmesi gibi beklenmeyen bir nedenle sistem
kapandığında bilgisayarın ne yapacağını belirleyebiliyorsunuz.
“Previous State” veya “Last State” seçeneği bilgisayarı elektik
kesilmeden önceki konumuna geri getirir. Yani sistem açıksa tekrar
açılır kapalıysa kapalı kalır.


11. Sisteminizin Sağlık Durumu

BIOS, bilgisayarınızın işlevsel sağlığı hakkında bilgiler ve çeşitli
ayarlar sunabilir. Bu araçlar sayesinde, işlemci, fanlar, güç kaynağı
ve sabit diskler gibi hayati sistem bileşenlerini gerçek zamanlı olarak
izleyebilirsiniz. Örneğin, işlemci sıcaklığı alarmı sayesinde
sisteminizin fazla ısınmasını engelleyebilir hatta gerekirse acil durum
kapatma işlemini gerçekleştirmesini sağlayabilirsiniz.

“Health” veya “H/W Control” menülerinden sisteminizdeki bileşenlere
giden voltajı ve bu bileşenlerin sıcaklıklarını takip edebilirsiniz.
Çoğu BIOS en azından işlemci ve kasa sıcaklıklarını gösterirken
diğerleri sabit diskler ve anakartlarla ilgili daha ayrıntılı bilgiler
sunabilir. Aynı şekilde işlemci ve sistem fanına dönüş hızını da bu
menüden görebilirsiniz.


12. Fan Sorunlarıyla Mücadele

Eğerbilgisayarınız açılmıyorsa bunun nedenlerinden birisi işlemci fanının
çok yavaş dönmesi veya hiç dönmemesi olabilir. Bu durum özellikle
sıcaklık denetimli soğutucularda okunan sıcaklık değerleri çok düşükse
olabiliyor ve böyle bir durumla karşılaşan BIOS fanlarla ilgili bir
sorun olduğunu düşünüyor. Bu yüzden şimdi anlatacağımız BIOS numarası
işinize yarayabilir.

“CPU Fan Failure Warning” isimli
seçeneği “Disabled” olarak ayarlayın. Bu işlevi etkisiz hale
getirdiğiniz bilgisayarınız yavaş çalışan bir fan olsa da açılacaktır.
Tabi ki bu ayarın varsayılan değeri “Enabled” (etkin) olduğundan
sistemi yeni kurduysanız BIOS’a erişemeyebilirsiniz. Eğer böyle bir
durumla karşılaşırsanız geçici olarak her zaman sabit hızda dönen eski
tip bir işlemci soğutucusunu takıp BIOS’tan az önce belirttiğimiz ayarı
yapabilirsiniz.


13. Sistem Çökmelerini Önlemek

Artık çoğu sabit disk sürücünün bozulacağını önceden algılayabilen
sistemlerle donatılmış olarak geliyor ve bunu BIOS ekranında size
iletiyor. Bu özelliğe “Self Monitoring And Reporting Technology”
(SMART) adı veriliyor. BIOS’ta bulunan “HDD SMART Capability”
özelliğini etkin hale getirdiğinizde sistem, Norton System Works veya
çok tanınan bedava bir yazılım olan SpeedFan gibi yazılımlara uyarı
iletisi gönderebiliyor. Bu yazılımda depolama aygıtınızın durumuna göre
size bilgi veriyor, böylece olası arızaları önceden haber alarak
gerekli yedekleme işlemlerini yapabiliyorsunuz.